UI/UX Designer
Nhà thiết kế UI/UX
Thiết kế cấu trúc, luồng tương tác và trải nghiệm tổng thể của giao diện người dùng trong game — đảm bảo người chơi luôn biết mình đang ở đâu, cần làm gì, và mọi thao tác đều cảm giác trực quan.
UI/UX Designer trong game không chỉ làm cho giao diện trông đẹp — họ đảm bảo người chơi không bao giờ bị lạc, không bao giờ phải đoán phải bấm vào đâu, và không bao giờ cảm thấy bị game cản trở thay vì hỗ trợ. Đây là nghề nghiêng về tư duy hệ thống và hiểu tâm lý người chơi hơn là kỹ năng vẽ.
Trong game, UX phức tạp hơn app thông thường vì giao diện phải hoạt động trong khi người chơi đang làm nhiều việc cùng lúc — chiến đấu, điều hướng, ra quyết định. UX tốt "biến mất" — người chơi không để ý đến nó vì mọi thứ đều trực quan. UX tệ nổi bật rõ ràng và phá vỡ immersion.
01UI/UX Designer là ai?
UI/UX Designer thiết kế cấu trúc và luồng tương tác của toàn bộ giao diện game — từ cách thông tin được tổ chức, cách người chơi điều hướng giữa các màn hình, đến cách mỗi tương tác phản hồi. Họ làm việc với wireframe và prototype trước khi UI Artist tạo hình ảnh thực tế.
Ở studio lớn, UI và UX tách biệt hoàn toàn. Ở studio vừa và nhỏ, một người thường đảm nhiệm cả hai — vừa thiết kế cấu trúc vừa tạo asset hình ảnh. Trong cả hai trường hợp, hiểu sâu về game design và tâm lý người chơi là yêu cầu cốt lõi.
- Tạo wireframe và prototype — phác thảo cấu trúc và luồng tương tác trước khi đầu tư vào hình ảnh chi tiết
- Xây dựng information architecture — tổ chức thông tin theo mức độ ưu tiên và tần suất người chơi cần truy cập
- Thiết kế user flow — con đường người chơi đi từ một mục tiêu đến khi hoàn thành, tối thiểu số bước cần thiết
- Tổ chức usability testing — quan sát người chơi thật sự dùng UI và phân tích điểm nào gây nhầm lẫn
Wireframe và user flow — UI/UX Designer xây dựng cấu trúc trước khi UI Artist tạo hình ảnh
UI/UX Designer làm việc sớm trong dự án — phối hợp với Game Designer để hiểu những thông tin nào cần truyền đạt qua UI, với Art Director để wireframe phù hợp với định hướng hình ảnh, và với Programmer để đảm bảo thiết kế khả thi về kỹ thuật. Sau khi wireframe được duyệt, UI Artist nhận vào để tạo asset hình ảnh chi tiết.
02Công việc của một UI/UX Designer
1. Nghiên cứu và hiểu người chơi
Trước khi thiết kế bất cứ thứ gì, UI/UX Designer cần hiểu người chơi của game này là ai — kinh nghiệm họ có, thể loại game họ quen, và mục tiêu họ muốn đạt được. Thiết kế UI cho game chiến lược casual hoàn toàn khác với UI cho game action hardcore.
- Player persona — hồ sơ người chơi điển hình với kinh nghiệm, thói quen, và kỳ vọng cụ thể
- Competitive analysis — phân tích UI của các game cùng thể loại để học từ điểm tốt và tránh điểm xấu
- Mental model — hiểu người chơi kỳ vọng giao diện hoạt động như thế nào dựa trên kinh nghiệm game trước đây của họ
Player persona — hồ sơ người chơi điển hình giúp đưa ra quyết định thiết kế đúng hướng
2. Thiết kế information architecture và user flow
Information architecture là cách thông tin trong game được tổ chức và phân cấp — thứ nào quan trọng nhất, thứ nào người chơi cần thường xuyên nhất, thứ nào có thể ẩn đi trong submenu. User flow là con đường người chơi đi để hoàn thành một nhiệm vụ cụ thể — mua vật phẩm, thay trang bị, tham gia đội nhóm.
- Navigation hierarchy — cây menu và cách người chơi di chuyển giữa các màn hình
- Task flow — sơ đồ từng bước người chơi thực hiện để hoàn thành một hành động cụ thể
- Error state — thiết kế cả trường hợp lỗi: người chơi làm sai cần thấy thông báo gì, thoát ra như thế nào
Navigation hierarchy — cấu trúc toàn bộ menu và màn hình trong game
Task flow — từng bước người chơi cần thực hiện để hoàn thành một hành động
3. Tạo wireframe và prototype
Wireframe là bản phác thảo cấu trúc UI — không có màu sắc hay chi tiết hình ảnh, chỉ có layout và vị trí các element. Prototype là phiên bản có thể tương tác được để test luồng người dùng trước khi đầu tư vào sản xuất hình ảnh đầy đủ. Cả hai giúp phát hiện vấn đề UX sớm khi còn rẻ để sửa.
- Lo-fi wireframe — phác thảo nhanh bằng tay hoặc công cụ đơn giản để test layout và hierarchy
- Hi-fi mockup — wireframe chi tiết hơn với spacing chính xác, dùng làm spec cho UI Artist
- Interactive prototype — mockup có thể click qua các màn hình, dùng để test user flow với người thật
Wireframe trong Figma — cấu trúc UI được xác định trước khi UI Artist tạo hình ảnh chi tiết
4. Usability testing và cải thiện
UI/UX Designer không xong việc khi thiết kế xong — họ test thiết kế với người chơi thật, quan sát điểm nào gây nhầm lẫn, và cải thiện liên tục. Usability testing trong game thường được kết hợp với playtesting tổng thể, nhưng UI/UX Designer cần có câu hỏi cụ thể và phương pháp quan sát rõ ràng.
- Think-aloud protocol — người chơi nói to suy nghĩ khi tương tác với UI, giúp UI/UX Designer hiểu mental model thực tế
- Heatmap analysis — phân tích dữ liệu click và gaze để biết người chơi thực sự nhìn vào đâu và bỏ qua thứ gì
- Lần lặp — chu kỳ thiết kế → test → cải thiện, lặp nhiều lần đến khi UI hoạt động trực quan
Usability testing — UI/UX Designer quan sát người chơi tương tác để tìm điểm gây nhầm lẫn
03UI/UX Designer cần giỏi gì?
Tư duy hệ thống & logic
UI/UX Designer phải nhìn toàn bộ giao diện như một hệ thống — thay đổi một chỗ ảnh hưởng đến những chỗ nào khác, thêm một màn hình mới cần cập nhật navigation ở những đâu, và thông tin nào bị ẩn mất khi người chơi mở một panel lên. Tư duy này không đến tự nhiên mà cần luyện tập có chủ đích.
Luyện bằng cách vẽ sơ đồ navigation của game bạn đang chơi — từ màn hình chính đến mọi màn hình con. Nhận ra điểm nào phức tạp không cần thiết là bước đầu tiên để học thiết kế tốt hơn.
Cảm nhận thiết kế hình ảnh
UI/UX Designer không cần vẽ đẹp như UI Artist, nhưng cần đủ cảm nhận thị giác để tạo wireframe rõ ràng, nhận ra khi layout có vấn đề, và giao tiếp hiệu quả với UI Artist. Hiểu visual hierarchy, spacing, và typography cơ bản là thiết yếu.
Nghiên cứu & lắng nghe
UI/UX tốt đến từ hiểu người chơi, không phải từ sở thích cá nhân của designer. Kỹ năng quan sát, đặt câu hỏi đúng trong usability testing, và phân tích phản hồi một cách trung lập là thứ phân biệt UX designer giỏi với người chỉ làm theo cảm tính.
Học UX research methods — interview, usability testing, survey — và thực hành với dự án thật, dù nhỏ.
Công cụ prototyping
Figma là công cụ phổ biến nhất hiện nay cho cả wireframe và prototype tương tác. Adobe XD là lựa chọn thay thế tốt. Biết dùng một trong hai ở mức thành thạo — tạo component, auto-layout, prototype flow — là yêu cầu cơ bản cho hầu hết vị trí UI/UX Designer.
Hiểu tâm lý người chơi
Cognitive load (gánh nặng nhận thức), attention span, và pattern recognition là những khái niệm tâm lý học áp dụng trực tiếp vào thiết kế UI game. Hiểu tại sao người chơi bị overwhelm bởi quá nhiều thông tin cùng lúc, và cách giảm cognitive load mà vẫn cung cấp đủ thông tin, là kỹ năng cốt lõi.
Đọc "Don't Make Me Think" của Steve Krug — vẫn là sách UX nền tảng nhất dù viết về web, nguyên tắc áp dụng hoàn toàn cho game UI.
Viết spec & tài liệu
UI/UX Designer tạo ra tài liệu mà UI Artist và Programmer dùng để thực hiện — spec phải đủ rõ để không có câu hỏi thừa. Biết viết annotation (chú thích trên wireframe giải thích behavior), interaction spec (mô tả animation và transition), và design system documentation là kỹ năng quan trọng trong môi trường studio thực tế.
04Làm cách nào để trở thành UI/UX Designer game?
Đọc "Don't Make Me Think" (Steve Krug) và "The Design of Everyday Things" (Don Norman) — hai cuốn sách nền tảng nhất về UX. Học các khái niệm cơ bản: mental model, affordance, góp ý, và error prevention. Google UX Design Certificate trên Coursera là chương trình học có cấu trúc tốt để bắt đầu.
Figma là công cụ chuẩn ngành cho UI/UX. Học đủ để tạo wireframe từ lo-fi đến hi-fi, tạo component và design system, và build prototype tương tác có thể test được. Figma có tài liệu học miễn phí phong phú và cộng đồng lớn.
Chơi nhiều game và phân tích UI của chúng — không chỉ "đẹp không" mà còn "hoạt động không, tại sao". Tại sao Dark Souls UI tối giản mà vẫn đủ thông tin? Tại sao Civilization UI phức tạp mà vẫn học được? Theo dõi kênh Game Maker's Toolkit và những video về game UX trên YouTube.
Chọn một game có UI bạn cho là có vấn đề, phân tích vấn đề đó, và thiết kế lại. Hoặc thiết kế UI từ đầu cho một game jam. Cả hai đều là bài tập tốt thể hiện tư duy UX — quan trọng hơn kết quả đẹp là lý luận rõ ràng tại sao mỗi quyết định thiết kế được đưa ra.
Portfolio của UI/UX Designer game cần thể hiện quy trình tư duy, không chỉ kết quả đẹp. Mỗi case study cần có: bài toán cần giải quyết, nghiên cứu và insight, wireframe quá trình, quyết định thiết kế quan trọng và lý do, và kết quả cuối. Nếu có usability testing — dù nhỏ — đưa vào. Đăng trên Behance hoặc portfolio site cá nhân; nhiều studio tìm UI/UX Designer qua LinkedIn hơn ArtStation.
