Bạn xem Mắt Biếc và rơi nước mắt cùng Hà Lan, xem Hai Phượng và nín thở theo từng cú đánh của Ngô Thanh Vân, xem một quảng cáo Vinamilk và nhớ mãi nụ cười đứa bé. Đằng sau mỗi khoảnh khắc đó là một diễn viên — người dùng cơ thể, giọng nói và cảm xúc của chính mình để biến chữ trên kịch bản thành nhân vật sống.
Diễn viên không phải "đóng giả" — họ phải tin mình là nhân vật, sống trong tình huống, và truyền cảm xúc đến khán giả. Đây là nghề nghệ thuật cổ xưa nhất nhưng cũng là nghề khắc nghiệt nhất — cạnh tranh cao, thu nhập bấp bênh ở giai đoạn đầu, đòi hỏi cả tài năng lẫn may mắn.
01Diễn viên là ai?
Diễn viên (Actor/Actress) là người hóa thân vào nhân vật trên sân khấu, phim điện ảnh, phim truyền hình, web series, quảng cáo, MV, hoặc voice-over (lồng tiếng). Họ sử dụng diễn xuất (acting craft) — bao gồm phân tích nhân vật, kỹ thuật giọng nói, ngôn ngữ cơ thể, biểu cảm khuôn mặt — để kể câu chuyện cho khán giả.
Khác với người mẫu chỉ tạo dáng, diễn viên phải truyền tải cảm xúc và động cơ của nhân vật. Khác với MC/presenter chỉ là "chính mình trước máy quay", diễn viên phải trở thành người khác — đôi khi rất xa với bản thân thật. Một diễn viên giỏi có thể vào vai một sát thủ máu lạnh sáng nay và một người mẹ hiền dịu chiều cùng ngày.
- Đọc và phân tích kịch bản — hiểu nhân vật, motivation, mối quan hệ, arc thay đổi
- Luyện tập thoại, body language, biểu cảm dựa trên hướng dẫn của đạo diễn
- Quay/diễn theo lịch — đôi khi cùng một cảnh quay 5–20 take để chọn bản tốt nhất
- Tham gia casting, audition, callback để liên tục có dự án mới
Gợi ý tìm ảnh
"actor actress film set scene shooting emotional performance"
Diễn viên trên trường quay — hóa thân vào nhân vật, truyền cảm xúc đến khán giả
Vị trí trong quy trình sản xuất
Diễn viên thuộc giai đoạn sản xuất chính (production) — sau khi kịch bản và pre-production đã xong, trước hậu kỳ. Làm việc dưới chỉ đạo của đạo diễn (Director), phối hợp với D.O.P (Director of Photography) về camera, Sound Mixer về thu âm, Make-up Artist về tạo hình, Costume Designer về trang phục. Trong showbiz, còn làm việc chặt với Manager (người quản lý sự nghiệp) và Casting Director (người tuyển diễn viên).
02Công việc của một diễn viên
1. Audition và casting
Đây là công việc thường xuyên nhất — đặc biệt với diễn viên mới. Casting director đăng yêu cầu vai, agency hoặc manager gửi diễn viên đến audition. Tại buổi audition, diễn viên chuẩn bị một monologue (đoạn độc thoại 1–2 phút) hoặc đọc một cold read (kịch bản nhận tại chỗ). Có thể qua callback 2–3 vòng trước khi được chọn.
- Monologue — đoạn độc thoại chuẩn bị sẵn, thể hiện kỹ năng diễn xuất
- Cold read — đọc kịch bản chưa từng thấy, kiểm tra khả năng nắm bắt nhanh
- Self-tape — quay video audition tại nhà, gửi cho casting director (phổ biến từ COVID)
Gợi ý tìm ảnh
"actor audition casting room script reading performance"
Audition — bước đầu tiên để có vai, diễn viên thể hiện kỹ năng trước casting director
2. Nghiên cứu vai và phân tích kịch bản
Sau khi được chọn, diễn viên dành tuần/tháng để "sống cùng nhân vật". Đọc kịch bản nhiều lần, viết character bio (lịch sử nhân vật, gia đình, nỗi đau, mục tiêu), phân tích motivation của từng scene. Với vai khó, diễn viên có thể đi học nghề thực tế (làm bác sĩ vài tuần để đóng bác sĩ), giảm/tăng cân, học ngoại ngữ, học võ thuật.
- Character bio — viết lịch sử nhân vật bao gồm cả chi tiết không có trong kịch bản
- Beat analysis — phân chia scene thành beat (đoạn nhỏ) và xác định mục tiêu cho mỗi beat
- Method preparation — thực sự trải nghiệm tình huống của nhân vật (Daniel Day-Lewis nổi tiếng về điều này)
Gợi ý tìm ảnh
"actor script analysis character study highlights notes preparation"
Phân tích kịch bản — highlight thoại, ghi chú beat, motivation, mục tiêu nhân vật
Gợi ý tìm ảnh
"actor rehearsal table read film set theatre cast"
Table read — cả cast cùng đọc kịch bản, đạo diễn lắng nghe trước khi quay
3. Quay/diễn trên set hoặc sân khấu
Ngày quay bắt đầu sớm (gọi giờ thường 5–6h sáng). Diễn viên qua make-up, costume, rehearsal cảnh, rồi quay nhiều take theo các góc camera khác nhau (master shot, close-up, over-the-shoulder). Phim có thể quay không theo trình tự — cảnh cuối quay đầu tiên, cảnh đầu quay cuối — đòi hỏi diễn viên phải giữ continuity cảm xúc.
- Block — sắp xếp vị trí, di chuyển trong scene theo chỉ đạo đạo diễn và D.O.P
- Hit your mark — đứng đúng vị trí đã đánh dấu để camera focus đúng
- Continuity — giữ liên tục cảm xúc, costume, prop giữa các take và các ngày quay
Gợi ý tìm ảnh
"film set crew camera director actor scene shooting take"
Quay phim — diễn viên giữa crew camera, đạo diễn, sound, light cùng làm việc
4. Promote phim và xây dựng hình ảnh cá nhân
Sau khi quay xong, diễn viên còn phải quảng bá phim — interview báo chí, talk show, press junket, lên thảm đỏ. Đồng thời xây dựng personal brand trên mạng xã hội — Instagram, TikTok, Facebook. Trong showbiz Việt và Hàn, hình ảnh ngoài phim quan trọng không kém diễn xuất trong phim.
- Press junket — chuỗi interview trong 1–2 ngày để quảng bá phim
- Red carpet — sự kiện ra mắt, liên hoan phim — cơ hội build hình ảnh
- Brand collaboration — endorsement nước hoa, mỹ phẩm, thời trang — nguồn thu lớn ngoài cát-xê phim
Gợi ý tìm ảnh
"actor interview red carpet film premiere press event"
Quảng bá phim — interview, talk show, thảm đỏ là phần không thể thiếu của nghề
03Diễn viên cần giỏi gì?
auto_awesome
Diễn xuất & nhập vai
widgets
Giọng nói & thoại
psychology
Phân tích nhân vật & kịch bản
inventory_2
Thể lực & ngôn ngữ cơ thể
bolt
Khả năng nắm bắt nhanh
widgets
Kết nối & networking
Diễn xuất & nhập vai
Đây là kỹ năng cốt lõi. Có nhiều trường phái: Method Acting (Stanislavski, Lee Strasberg) — thực sự sống cùng nhân vật; Meisner Technique — phản ứng chân thật với bạn diễn; Practical Aesthetics (David Mamet) — tập trung hành động cụ thể. Mỗi diễn viên tìm trường phái phù hợp.
Học bằng cách tham gia acting class liên tục — không chỉ học khi cần. Đại học Sân khấu Điện ảnh có chương trình chuẩn. Quốc tế nổi tiếng: Juilliard, Yale Drama School, RADA, LAMDA.
Giọng nói & thoại
Giọng phải rõ, mạnh, kiểm soát được. Học diction (phát âm), projection (đẩy giọng), articulation (rõ chữ). Với phim, còn cần biết điều chỉnh volume cho mic boom. Voice acting cho hoạt hình là kỹ năng riêng đáng học — tăng cơ hội việc làm.
Phân tích nhân vật & kịch bản
Không chỉ học thoại — phải hiểu tại sao nhân vật nói câu đó, muốn gì trong scene, thay đổi gì qua arc. Đọc sách Audition của Michael Shurtleff, Respect for Acting của Uta Hagen, An Actor Prepares của Stanislavski.
Thể lực & ngôn ngữ cơ thể
Phim hành động cần thể lực và võ thuật. Phim drama vẫn cần body language tinh tế — đứng, ngồi, đi của một quý tộc khác một người lao động. Học dance, yoga, võ thuật, fencing đều giúp kiểm soát cơ thể. Nhiều diễn viên Hollywood (Tom Cruise, Charlize Theron) tập gym và stunt liên tục.
Khả năng nắm bắt nhanh
Trên set, kịch bản có thể đổi phút chót, đạo diễn đổi block, bạn diễn quên thoại. Phải improvise được, giữ continuity, phản ứng tự nhiên. Cold read trong audition cũng cần điều này — đọc kịch bản 5 phút rồi diễn ngay.
Kết nối & networking
Ngành diễn dựa nhiều vào quan hệ — đạo diễn nhớ ai tốt, casting director gọi lại ai chuyên nghiệp, bạn cùng học giới thiệu vai. Tham gia liên hoan phim, sự kiện ngành, giữ liên lạc với bạn học. Manager/agent tốt sẽ giúp nhưng bạn vẫn phải tự xây dựng hình ảnh và mối quan hệ.
04Làm cách nào để trở thành diễn viên?
1
Học diễn xuất bài bản tại trường hoặc lớp
Trong nước: ĐH Sân khấu Điện ảnh Hà Nội/TP.HCM, Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật, lớp của các trung tâm uy tín (Hồng Vân, Trần Anh Hùng, Sân khấu Idecaf). Quốc tế: Juilliard, RADA, LAMDA, Yale. Khóa học giúp xây nền tảng kỹ thuật và xây mạng lưới với bạn học — quan trọng cho sự nghiệp sau này.
2
Diễn sân khấu nhỏ và phim ngắn liên tục
Khác nhiều nghề, diễn viên phải diễn thực tế để học. Tham gia sân khấu nhỏ (Idecaf, Sân khấu Hoàng Thái Thanh, kịch sinh viên), phim ngắn của sinh viên trường điện ảnh, web series indie. Đừng đợi vai lớn — mỗi vai nhỏ là một bài học.
3
Xây dựng showreel và headshot chuyên nghiệp
Showreel 2–3 phút tổng hợp các đoạn diễn tốt nhất — đa dạng cảm xúc và thể loại. Headshot là ảnh chân dung chất lượng cao (thợ chụp chuyên), thể hiện cá tính. Hai thứ này là "CV" của diễn viên — bắt buộc khi apply casting.
4
Đăng ký casting platform và đi audition liên tục
Việt Nam: các Facebook group casting, agency như BHD, Galaxy, CGV, hoặc liên hệ trực tiếp công ty sản xuất. Quốc tế: Backstage, Casting Networks, Actors Access. Một diễn viên mới có thể đi 50–100 audition/năm trước khi có vai đầu. Kiên trì là kỹ năng quan trọng nhất.
5
Tìm manager/agent uy tín
Sau khi có 1–2 vai tốt, tìm manager (Việt Nam phổ biến hơn) hoặc agent (Mỹ chuẩn). Họ giúp tìm casting, đàm phán cát-xê, định hướng sự nghiệp. Quan trọng: chọn người có uy tín và đối xử công bằng — nhiều scandal trong ngành liên quan đến manager xấu.
6
Xây dựng portfolio & hình ảnh cá nhân lâu dài
Portfolio bao gồm: showreel cập nhật mỗi 6–12 tháng, headshot mới mỗi năm, filmography (danh sách phim) trên IMDb, danh sách giải thưởng nếu có. Hình ảnh cá nhân: Instagram chăm chút (chia sẻ hậu trường, life update, không scandal), kênh YouTube hoặc TikTok với personal content nếu phù hợp. Đăng ký Hội Điện ảnh Việt Nam, tham gia Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội, LHP Cannes (apply qua đạo diễn), Busan, Berlin. Liên tục học (acting class quanh năm), liên tục diễn (sân khấu, phim ngắn) — sự nghiệp diễn viên là marathon, không phải sprint.
EaEnvironment ArtistCảnh quan, level, kiến trúc
HsHard Surface ArtistVũ khí, xe, thiết bị, máy móc
