Production Manager
Production Manager phim (Quản lý sản xuất)
Production Manager phim (UPM — Unit Production Manager) chịu trách nhiệm day-to-day operation của production phim — schedule, budget execution, crew, vendor, location. Right-hand của Line Producer + Producer.
Trên set "Game of Thrones" — 1,000+ crew, hàng trăm địa điểm ở 4 quốc gia, lịch quay 9 tháng mỗi mùa, ngân sách $90 triệu mỗi mùa. Trên set "Bố Già" Trấn Thành — 150+ crew, 45 ngày quay, lịch dày đặc. Người vận hành hằng ngày là Production Manager (UPM).
Production Manager phim (Unit Production Manager — UPM) là chuyên gia chịu trách nhiệm vận hành hằng ngày của một đoàn làm phim — lịch quay, ngân sách, đoàn, nhà cung cấp, bối cảnh. Là cánh tay phải của Line Producer và Producer. Vai trò quan trọng cấp trung-cao trong tuyến quản lý sản xuất phim.
01Production Manager phim là ai?
UPM (Unit Production Manager) là chuyên gia quản lý vận hành cấp cao trong sản xuất phim. Trong hệ thống của DGA (Directors Guild of America): UPM xếp ngang với 1st Assistant Director, dưới Line Producer và Producer. Phân loại theo dự án: (1) Feature film UPM; (2) TV series UPM (theo tập hoặc theo mùa); (3) Commercial UPM; (4) Streaming series UPM — tăng trưởng mạnh nhất. Phân loại theo unit (đơn vị): (1) Main unit UPM — đơn vị quay chính; (2) Second unit UPM — đơn vị stunt, action, B-roll; (3) Visual effects unit UPM — cho cảnh nặng VFX.
Khác với Line Producer (trên UPM — hoạch định tiền kỳ và dựng ngân sách) — UPM triển khai kế hoạch của Line Producer. Khác với Producer (dự án tổng thể + gọi vốn + sáng tạo) — UPM thiên về vận hành. Khác với 1st AD (điều hành trường quay mỗi ngày) — còn UPM điều hành cả quy trình sản xuất. Khác với Production Coordinator (cấp dưới UPM) — UPM cao hơn. Hợp tác chặt với: Line Producer và Producer (cấp trên), 1st AD (ngang cấp), Production Coordinator và Assistant (cấp dưới), trưởng bộ phận (Camera, Sound, Art, Wardrobe, Hair/MU, Lighting, Grip, Sound), Vendor.
- Vận hành sản xuất hằng ngày
- Triển khai và theo dõi ngân sách
- Điều phối đoàn và nhà cung cấp
- Giải quyết khủng hoảng trên trường quay
UPM — vận hành sản xuất hằng ngày
UPM làm việc tại công ty sản xuất (Toàn cảnh, Galaxy, BHD, CJ HK, Mar6 Pictures, A24 international). Làm đủ chu kỳ sản xuất: chuẩn bị (4-12 tuần), quay (4-12 tuần với phim chiếu rạp; 6-9 tháng với một mùa TV), đóng máy (2-4 tuần). Làm việc sát Line Producer và 1st AD. Hằng ngày trên trường quay hoặc văn phòng sản xuất. Giờ làm dài trong giai đoạn quay — 12-16h/ngày là bình thường.
02Công việc của một Production Manager phim
1. Triển khai lịch quay và công việc hằng ngày
Cốt lõi. Triển khai lịch sản xuất do Line Producer xây dựng. Phát hành call sheet hằng ngày cùng 1st AD — đoàn, diễn viên, bối cảnh, giờ. Tổng hợp báo cáo sản xuất hằng ngày sau buổi quay — thực tế so với kế hoạch. Cập nhật lịch hằng ngày theo tiến độ và thay đổi. Điều phối độ nhất quán cảnh với 1st AD và Script Supervisor.
- Triển khai lịch quay
- Call sheet hằng ngày
- Báo cáo sản xuất
Triển khai lịch quay
2. Budget execute + track
Triển khai ngân sách do Line Producer lập. Theo dõi chi phí hằng ngày: chi thực tế so với ngân sách. Duyệt chi và hoá đơn. Báo cáo chi phí hằng ngày và hằng tuần cho Producer và studio. Cảnh báo sai lệch: khi vượt chi, thông báo và đề xuất biện pháp. Quản lý tiền mặt nhỏ trên trường quay. Điều phối tiền lương với bộ phận kế toán.
- Triển khai ngân sách
- Theo dõi chi phí hằng ngày
- Cảnh báo sai lệch
Theo dõi chi phí
Tiền lương và hoá đơn
3. Crew + vendor + logistics
Chốt tuyển đoàn: trưởng bộ phận duyệt, deal memo và hợp đồng. Điều phối nhà cung cấp: thuê thiết bị, phí bối cảnh, mua đạo cụ/trang phục, ăn uống và craft service, vận chuyển. Điều phối bảo hiểm và tuân thủ. Điều phối giấy phép với Location Manager. Hậu cần: vận chuyển, ăn ở cho cảnh quay xa, hậu cần hằng ngày phức tạp.
- Chốt tuyển đoàn
- Quản lý nhà cung cấp
- Hậu cần phức tạp
Đoàn và hậu cần
4. Crisis manage + wrap
Khủng hoảng trên trường quay: thay đổi thời tiết (khi quay ngoại cảnh), thiết bị hỏng, diễn viên ốm, bối cảnh rút lui, tai nạn. UPM xử lý tức thời và giảm thiểu gián đoạn. Quyết định hằng ngày: cân nhắc giữa lịch quay, ngân sách và sáng tạo. Đóng máy: sau khi quay, giám sát tháo dỡng, trả thiết bị, hoá đơn cuối và báo cáo đóng máy. Bàn giao hậu kỳ: tiếp sức chuyển giai đoạn.
- Quản lý khủng hoảng
- Quyết định hằng ngày
- Đóng máy và bàn giao
Khủng hoảng và đóng máy
03Production Manager phim cần giỏi gì?
Chuyên gia hậu cần sản xuất
Công cụ: Movie Magic Scheduling, Movie Magic Budgeting (chuẩn ngành). StudioBinder là lựa chọn hiện đại thay thế. Showbiz Budgeting. Gorilla. Excel nâng cao. Hiểu các biểu mẫu chuẩn ngành: call sheet, báo cáo sản xuất, deal memo.
Thành thạo ngân sách và tài chính
Đọc P&L. Báo cáo chi phí. Tiền mặt nhỏ. Hoá đơn nhà cung cấp. Tiền lương cơ bản. Hiểu kế toán phim (bộ phận tách riêng, line item phức tạp). Hiểu union rate (DGA, SAG, IATSE) khi áp dụng.
Hiểu sản xuất phim
Am hiểu sâu về sản xuất. Hiểu từng bộ phận, vai trò và trách nhiệm. Hiểu nhịp ngày quay. Kiến thức đặc thù ngành (gói camera, xe ánh sáng, xe hỗ trợ, xe vận chuyển). Lộ trình thường bắt đầu từ PA → Coordinator → UPM.
Xử lý khủng hoảng và ra quyết định
Bình tĩnh dưới áp lực. Giải quyết vấn đề nhanh. Đánh giá rủi ro. Ra quyết định với thông tin không đầy đủ. Nhiều quyết định nhỏ mỗi ngày cộng dồn thành thành bại của dự án. Read: "Thinking, Fast and Slow" (Kahneman).
Giao tiếp và ngoại giao
Cầu nối giữa đoàn, khối sáng tạo, cấp quản lý và nhà cung cấp. Mỗi bên một “ngôn ngữ”. Những cuộc hội thoại khó. Ngoại giao với cái tôi sáng tạo. Tài liệu hoá. Giao tiếp đa văn hoá với dự án quốc tế.
Tuân thủ và an toàn
An toàn trên trường quay là ưu tiên hàng đầu. Tuân thủ OSHA (Mỹ), quy định an toàn địa phương. Bảo hiểm. Tuân thủ công đoàn. Hồ sơ ưu đãi thuế (theo bối cảnh, ngày càng quan trọng). Giấy phép và license.
04Làm cách nào để trở thành Production Manager phim?
Nền tảng: Film Production / Producing. VN: ĐH SKĐA, RMIT, ĐH Sân khấu Điện ảnh Hà Nội. Quốc tế: USC School of Cinematic Arts Producing, UCLA Producing, NYU Stern Producing, AFI Producing. Thêm chứng chỉ PMP hỗ trợ thăng tiến.
PA là vị trí khởi đầu. Học trường quay và cơ bản sản xuất. Xây dựng quan hệ.
Vận hành cấp trung. Tại VN: Galaxy, BHD, Toàn cảnh, Studio68, CJ HK, Mar6 Pictures. Quốc tế: mọi công ty sản xuất. Tích luỹ am hiểu sản xuất.
Vị trí UPM. Sản xuất hằng ngày. Nhiều loại dự án. Phát triển chuyên môn sâu (phim chiếu rạp, TV, quảng cáo).
Tuyến Line Producer — hoạch định tiền kỳ đầy đủ, dựng ngân sách và dẫn dắt sản xuất cấp cao.
Lộ trình dài hạn: (1) Line Producer → Producer — dự án tổng thể, tài chính và sáng tạo; (2) Lãnh đạo studio tại công ty sản xuất; (3) Lập công ty sản xuất riêng; (4) Chuyển sang TV / streaming; (5) Chuyên gia sản xuất quốc tế; (6) Giảng viên và tư vấn. Lương: VN UPM 35-80M/film; senior 80-180M/film; Line Producer 200-600M/film; major project 500M-1.5B+. Quốc tế: $5,000-$10,000/week UPM mid; $10,000-$20,000/week Line Producer; flat fee feature $150K-$500K+. Bùng nổ TV streaming những năm 2020 tạo nhu cầu khổng lồ cho UPM, Line Producer và Producer. Các cụm sản xuất quốc tế tại VN (Đà Nẵng, Phú Quốc) mở ra cơ hội nội địa ngày càng nhiều.
