1st Assistant Camera (1st AC)
1st Assistant Camera (1st AC)
1st AC là người chịu trách nhiệm lấy nét chính xác cho ống kính trong từng cảnh quay — vị trí đòi hỏi kỹ năng kỹ thuật, phản xạ nhanh và phối hợp chặt chẽ với DP.
Trong mọi cảnh phim — từ một đoạn hội thoại tĩnh đến cảnh đuổi bắt chuyển động liên tục — luôn có một người đứng cạnh camera, mắt dán vào màn hình monitor và tay xoay một vòng quay nhỏ. Đó là 1st AC, người chịu trách nhiệm giữ cho hình ảnh luôn nét trong từng phần trăm giây.
1st AC khác với Camera Operator ở chỗ Camera Operator điều khiển khung hình và bố cục, còn 1st AC tập trung hoàn toàn vào kỹ thuật ống kính — lấy nét, đổi tiêu cự, thay lens. Hai vai trò luôn ngồi cạnh nhau và phụ thuộc lẫn nhau trên trường quay.
011st Assistant Camera (1st AC) là ai?
1st Assistant Camera — còn gọi là Focus Puller — là người trực tiếp vận hành ống kính camera trong lúc quay: xoay vòng lấy nét theo chuyển động của diễn viên, đổi tiêu cự khi cần, thay ống kính giữa các cảnh và bảo đảm thiết bị camera luôn sẵn sàng.
Trong phim ảnh chuyên nghiệp, người ta gần như không bao giờ dùng autofocus — vì autofocus không thể đoán được ý đồ đạo diễn hình ảnh (DP), không thể bám theo mắt diễn viên giữa hai nhân vật, và sẽ "nhảy" làm hỏng cảnh. 1st AC làm tất cả việc đó bằng tay, dựa trên đo đạc và phán đoán.
- Thực hiện focus pulling — xoay vòng lấy nét trên matte box hoặc follow focus để giữ nét đúng vào điểm quan trọng nhất trong khung hình
- Đo và đánh dấu focus marks — đo khoảng cách bằng laser hoặc thước dây, đánh dấu lên sàn để diễn viên biết dừng đúng vị trí
- Quản lý lens kit — chọn, thay, vệ sinh và bảo quản toàn bộ ống kính sử dụng trong dự án
- Phối hợp với 2nd AC để đánh slate, ghi sổ camera, sạc pin và quản lý thẻ nhớ
1st AC vận hành follow focus wheel — mỗi vòng xoay là một thay đổi tiêu cự được tính toán trước
1st AC thuộc giai đoạn sản xuất (production), làm việc trực tiếp dưới sự chỉ đạo của Director of Photography (DP) và Camera Operator. Họ phối hợp với 2nd AC (đánh slate, ghi sổ), Gaffer (đèn) và Script Supervisor để mọi take đều khả dụng cho hậu kỳ.
02Công việc của một 1st Assistant Camera
1. Lấy nét trong lúc quay (focus pulling)
Đây là công việc cốt lõi và khó nhất. Trong khi camera đang quay, 1st AC liên tục điều chỉnh vòng lấy nét để giữ chủ thể chính luôn rõ ràng — kể cả khi diễn viên di chuyển bất ngờ hoặc đạo diễn yêu cầu đổi focus từ người này sang người kia ngay trong khung hình.
- Rack focus — chuyển nét từ tiền cảnh sang hậu cảnh hoặc ngược lại để dẫn dắt sự chú ý của khán giả
- Eye focus — khi quay cận, phải lấy nét chính xác vào mắt diễn viên, không phải mũi hay tai
- Depth of field — hiểu cách khẩu độ ảnh hưởng đến vùng nét; ống kính mở lớn (f/1.4) chỉ có vài cm vùng nét
Theo dõi monitor và điều chỉnh focus theo thời gian thực — vùng nét chỉ vài cm khi quay khẩu độ lớn
2. Đo đạc và đánh dấu khoảng cách
Trước mỗi take, 1st AC dùng laser rangefinder hoặc thước dây đo khoảng cách từ mặt phẳng cảm biến đến vị trí diễn viên, rồi đánh dấu lên sàn bằng băng dính màu. Những con số này được ghi vào focus chart để chuyển ngay sang vòng quay trên follow focus.
- Sensor plane mark — vạch cụ thể trên thân camera đánh dấu vị trí sensor — mọi khoảng cách đều đo từ đó
- Focus chart — bảng ghi khoảng cách cho từng vị trí diễn viên trong cảnh, để 1st AC nhớ chính xác
- Witness mark — vạch trên vòng follow focus tương ứng với từng focus mark trên sàn
Đo khoảng cách bằng thước dây — phương pháp cổ điển nhưng vẫn được dùng song song với laser
Witness mark trên vòng follow focus — mỗi vạch là một vị trí diễn viên
3. Quản lý và thay ống kính
Một dự án phim thường dùng ít nhất 6–10 ống kính khác nhau. 1st AC chịu trách nhiệm chọn lens cho từng cảnh theo yêu cầu DP, thay lens nhanh chóng giữa các take, và bảo đảm mỗi ống kính được vệ sinh, kiểm tra và bảo quản đúng cách trong lens case chuyên dụng.
- Lens swap — thay lens trong vài phút, không để bụi vào sensor, không làm hỏng kết nối điện tử
- Mount system — hiểu các ngàm phổ biến: PL mount, EF mount, LPL mount và cách lắp adapter khi cần
- Lens care — vệ sinh bằng dung dịch chuyên dụng và bút lens, không bao giờ thổi bằng miệng vào lens
Lens kit chuyên nghiệp — mỗi ống kính có vị trí cố định trong case và được kiểm tra trước mỗi ngày quay
4. Bảo trì và kiểm tra thiết bị camera
Trước mỗi ngày quay, 1st AC kiểm tra tất cả thiết bị camera — từ thân máy, ống kính, matte box, filter, monitor wireless cho đến cáp kết nối. Họ chạy "back focus test" và "lens collimation" để chắc chắn mọi ống kính đều cho ảnh nét đúng tại mọi khoảng cách đánh dấu trên thân lens.
- Back focus test — kiểm tra sensor có nằm đúng vị trí so với mount; nếu lệch, mọi đánh dấu khoảng cách đều sai
- Filter management — quản lý các loại ND, polarizer, diffusion filter dùng trong matte box
- Wireless follow focus — thiết lập và test hệ thống điều khiển từ xa khi quay drone hoặc gimbal
Camera prep — kiểm tra mỗi thiết bị trước ngày quay là việc bắt buộc để tránh sự cố trên set
031st Assistant Camera cần giỏi gì?
Phản xạ nhanh & chính xác
1st AC phải xoay vòng focus đúng từng mm trong khi diễn viên có thể di chuyển bất ngờ. Một take dài có thể có 10–20 thay đổi focus, mỗi thay đổi phải đến đúng lúc và đúng vị trí — sai một chút là cả take phải quay lại.
Luyện bằng cách quay thử với bạn bè, dùng diễn viên di chuyển và tự lấy focus theo chuyển động đó. Bắt đầu với khẩu độ nhỏ (vùng nét rộng) rồi tăng dần lên f/2 hoặc f/1.4.
Kỹ thuật camera & ống kính
1st AC cần thành thạo các dòng camera điện ảnh phổ biến — Arri Alexa, RED, Sony Venice — và các hệ ngàm PL, LPL, EF. Phải hiểu cách hệ thống follow focus hoạt động, cách dùng laser rangefinder, cách lắp matte box, filter, monitor wireless và xử lý sự cố kỹ thuật ngay trên set.
Tư duy không gian & khoảng cách
Nhìn vào một cảnh, 1st AC phải ước lượng được khoảng cách từ camera đến diễn viên chỉ bằng mắt — sai số không quá 10–15 cm. Đây là kỹ năng có thể luyện được: thử đoán khoảng cách trong phòng rồi đo lại bằng thước, dần dần mắt sẽ chính xác hơn.
Tổ chức & ghi chép
Mỗi cảnh có thể có 5–10 vị trí diễn viên khác nhau với khoảng cách riêng. 1st AC cần ghi rõ ràng trên focus chart, đánh dấu sàn nhất quán, và sắp xếp lens case theo thứ tự sử dụng — để không mất thời gian tìm kiếm giữa các take.
Giao tiếp trên set
1st AC làm việc sát Camera Operator, DP và đôi khi cả đạo diễn. Phải nghe rõ chỉ đạo, hỏi lại khi không chắc, và báo trước nếu thiết bị có vấn đề. Trên set ồn ào, ngắn gọn và chính xác là tiêu chuẩn giao tiếp.
Hiểu ngôn ngữ hình ảnh
1st AC giỏi không chỉ giữ nét — họ hiểu vì sao DP muốn focus ở chỗ đó tại thời điểm đó. Hiểu rack focus dẫn dắt sự chú ý, depth of field tạo cảm xúc, và lens choice ảnh hưởng đến phối cảnh là cách 1st AC trở thành cộng sự thực sự của DP chứ không chỉ là người vận hành.
04Làm cách nào để trở thành 1st Assistant Camera?
Bắt đầu bằng máy ảnh cá nhân để hiểu khẩu độ, tốc độ màn trập, ISO, tiêu cự và depth of field. Quay video ngắn để tự cảm nhận ảnh hưởng của từng thông số đến hình ảnh. Đọc sách như Cinematography: Theory and Practice của Blain Brown để có nền tảng lý thuyết vững.
Tham gia khóa học hoặc workshop về camera điện ảnh — nhiều trường điện ảnh và rental house có lớp dạy Arri Alexa, RED, Sony Venice. Học cách lắp matte box, follow focus, monitor wireless, đọc lens markings và sử dụng laser rangefinder.
Bắt đầu sự nghiệp ở vị trí Camera Production Assistant hoặc 2nd Assistant Camera — đánh slate, ghi sổ camera, sạc pin, mang đồ cho 1st AC. Đây là cách duy nhất để học nghề thực sự: quan sát 1st AC giỏi làm việc trong nhiều dự án khác nhau.
Tự đầu tư một bộ follow focus và một ống kính manual focus, mời bạn diễn viên tập theo các bài tập focus — rack focus 2 người, focus theo người đi bộ, focus theo người chạy. Quay lại video và xem lại để tự đánh giá. Luyện với khẩu độ lớn dần để tăng độ khó.
Sau 1–2 năm làm 2nd AC, xin lên 1st AC trong các dự án ngắn — phim sinh viên, MV, quảng cáo nhỏ. Thất bại trong dự án nhỏ là cách học tốt nhất — và sẽ xây dựng được kinh nghiệm để làm việc trong dự án lớn hơn.
Portfolio của 1st AC không phải hình ảnh đẹp mà là danh sách dự án và lời giới thiệu từ DP. Lưu giữ một bản resume liệt kê các dự án đã làm, vai trò, camera đã vận hành và DP đã làm cùng. Quan trọng nhất: mỗi dự án phải để lại ấn tượng tốt — DP nào hài lòng sẽ gọi lại trong dự án tiếp theo và giới thiệu với DP khác.
