Screenwriter
Biên kịch phim

Hiểu cấu trúc câu chuyện là kỹ năng nền tảng — không phải để áp dụng máy móc mà để biết mình đang phá luật nào và tại sao. Cấu trúc 3 hồi, Save the Cat beat sheet, hay Hero''s Journey đều là công cụ, không phải công thức bắt buộc.

Cách học hiệu quả nhất: đọc nhiều kịch bản (có thể tải miễn phí trên Simply Scripts, Script Slug) và phân tích tại sao chúng hoạt động. Đọc "Story" của Robert McKee và "Save the Cat!" của Blake Snyder để hiểu ngôn ngữ của ngành.

Người xem không nhớ cốt truyện — họ nhớ nhân vật. Nhân vật ba chiều có mong muốn rõ ràng, điểm yếu thật sự và hành trình thay đổi có ý nghĩa. Lời thoại phải nghe tự nhiên nhưng cô đọng hơn cuộc trò chuyện thực tế — và mỗi nhân vật cần có giọng nói riêng không thể lẫn với ai khác.

Luyện tập: viết cùng một cảnh với ba nhân vật có tính cách hoàn toàn khác nhau — nếu lời thoại có thể hoán đổi cho nhau, nhân vật chưa đủ rõ ràng.

Kịch bản phim không phải tiểu thuyết — không tả cảm xúc bên trong, không có chú thích của tác giả, chỉ có những gì máy quay thấy và microphone nghe được. Screenwriter cần nghĩ bằng hình ảnh và âm thanh.

Xem phim nhiều và có chủ đích — không chỉ xem mà phân tích: cảnh này truyền đạt thông tin gì mà không dùng lời? Đạo diễn chọn góc máy này vì lý do gì? Đọc kịch bản song song với xem phim để thấy sự khác biệt giữa văn bản và hình ảnh.

Kịch bản sai định dạng gần như không được đọc trong ngành. Final Draft là phần mềm tiêu chuẩn của ngành, nhưng Fade In và Highland là lựa chọn rẻ hơn có chất lượng tương đương. Celtx và WriterDuet phù hợp cho người mới bắt đầu và dự án không thương mại.

Học định dạng chuẩn: scene heading, action line, character cue, dialogue, parenthetical, transition — mỗi thành phần có vị trí và cách viết cố định.

Trong điện ảnh, quan hệ cá nhân quan trọng không kém tài năng. Screenwriter cần biết cách pitch ý tưởng bằng miệng trong vài phút, xây dựng mạng lưới với nhà sản xuất, tìm đại diện và duy trì sự hiện diện trong cộng đồng làm phim.

Ở Việt Nam, tham gia các sự kiện điện ảnh như HIFF, DANAFF, các workshop của Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Tài năng Điện ảnh (TPD) để xây dựng mối quan hệ với người trong ngành.

Đây là nghề mà thất bại là mặc định, không phải ngoại lệ. Hầu hết kịch bản không bao giờ được sản xuất. Hầu hết pitch không đi đến đâu. Hầu hết Screenwriter mất nhiều năm trước lần bán kịch bản đầu tiên. Khả năng tiếp tục viết sau mỗi lần từ chối là kỹ năng quan trọng nhất trong nghề.

Xây dựng thói quen viết đều đặn — mỗi ngày dù chỉ một trang — quan trọng hơn nhiều so với chờ cảm hứng.